Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος Θ'
Τα «Κρητικά Χρονικά», πρωτοπόρο επιστημονικό περιοδικό που εξέδιδε από το 1947 στο Ηράκλειο ο Ανδρέας Γ. Καλοκαιρινός, υπήρξαν επί δεκαετίες ένας από τους βασικούς μοχλούς της κρητολογικής έρευνας. Στις σελίδες τους παρουσιάσθηκαν εκατοντάδες πρωτότυπα άρθρα και μελέτες αρχαιολογικού, ιστορικού, λαογραφικού και φιλολογικού ενδιαφέροντος, με επίκεντρο την ιστορία και τον πολιτισμό της Κρήτης από την αρχαιότητα ως τις αρχές του 20ου αιώνα. Οι δεκατέσσερις πρώτοι τόμοι τους (Α΄ / 1947 - ΙΔ΄ / 1960) έχουν εδώ και πολλά χρόνια εξαντληθεί, χωρίς όμως το ενδιαφέρον των ερευνητών αλλά και ενός ευρύτερου κοινού για το περιεχόμενό τους να έχει ατονήσει. Για το λόγο αυτό η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών πρότεινε την ψηφιοποίησή τους, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Κοινωνία της Πληροφορίας», ώστε τα 405 άρθρα που περιλαμβάνονται στους δυσεύρετους αυτούς τόμους να συνεχίσουν να είναι προσιτά σε κάθε ενδιαφερόμενο μέσω του διαδικτύου. Στη παρούσα ενότητα συνόλων ανοικτών δεδομένων, παρουσιάζονται μερικά από τα αποτελέσματα υλοποίησης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων της περιόδου 2000 – 2014 προς ενημέρωση και χρήση από ενδιαφερόμενους. - Για τη Δ/νση Πληροφορικής & Επικοινωνιών, Κων/νος Στραταριδάκης, PhD, Υπεύθυνος Διεύθυνσης και Συντονιστής Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων περιόδου 2000 – 2014. k.strataridakis@apdkritis.gov.gr
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Θ'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στον Τόμο Θ΄ καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Το πρότυπον του Ζήνωνος.
Πρότυπο της τραγωδίας Ζήνων είναι το ομώνυμο λατινικό δράμα του Άγγλου ιησουίτη [Joseph Simons], που εκδόθηκε στη Ρώμη το 1648. Η σύνθεσή της τοποθετείται στην Κρήτη, στην περίοδο που μεσολάβησε από την έκδοση του λατινικού κειμένου ως την άλωση του Χάνδακα. Προκειμένου να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο ο άγνωστος κρητικός ποιητής επεξεργάστηκε το λατινικό πρότυπό του, συγκρίνονται αναλυτικά οι υποθέσεις των δύο έργων. Προκύπτει το συμπέρασμα ότι ο Ζήνων ακολουθεί το δράμα του Simons τόσο στην όλη θεατρική οικονομία όσο και στον τρόπο ανέλιξης των γεγονότων. προσαρμόζεται, ωστόσο, στις πνευματικές απαιτήσεις και τις δεκτικές ικανότητες του νέου κοινού του. Η γλώσσα έχει χαρακτηριστικά στοιχεία τόσο του δυτικού όσο και του ανατολικού κρητικού ιδιώματος. Ο στίχος είναι ομοιοκατάληκτος δεκαπεντασύλλαβος.
Κρητικαί Σελίδες.
Στο Αρχειοφυλακείο Ζακύνθου, που καταστράφηκε κατά την πυρκαγιά του 1953, φυλασσόταν αξιόλογο αρχειακό υλικό για την ιστορία της Κρήτης. Πολλά έγγραφα αφορούσαν τις τύχες των Κρητικών που κατέφυγαν μετά την άλωση της ιδιαίτερης πατρίδας τους στη Ζάκυνθο. Ορισμένα από αυτά είχαν μελετηθεί από το Λεωνίδα Ζώη. Δημοσιεύονται οι σημειώσεις του αναφορικά με τις κρητικές οικογένειες των Κανιόλα, Γαβαλά και Τζεν. Ο συνοικισμός, που ίδρυσαν οι Κρητικοί πρόσφυγες στη Ζάκυνθο, βρισκόταν μεταξύ των ναών του Αγίου Ιωάννου του Γουζέλη, του Αγίου Ανδρέα του Αβούρη, της Επισκοπιανής και του Αγίου Γεωργίου του Πετρούτσου. Η ευρεία εκείνη περιφέρεια ήταν γνωστή ως Νηοχώρι και Μπερναρδακέικα.
Ο σεισμός των Χανίων του 1595.
Δημοσίευση επιστολής του 1596 του Βενετού ιατρού Onorio Belli, όπου περιγράφεται ο ισχυρός σεισμός της 16 Νοεμβρίου 1595 και οι επιπτώσεις του στην πόλη των Χανίων. Η επιστολή προς τον Alfonso Ragona παρουσιάζεται στα Ιταλικά καθώς και σε ελληνική μετάφραση του Στ. Σπανάκη. Ο Belli διορίστηκε προσωπικός ιατρός του γενικού προβλεπτή της Κρήτης Grimani το 1583 και τον συνόδευσε στον γύρο του νησιού. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε και τη βάση της Ιστορίας της Κρήτης του Belli, έργο το οποίο έχει σήμερα χαθεί αλλά διατηρείται με τη μορφή σύνοψης από τον Apostolo Zeno. Η επιστολή είναι από το χειρόγραφο MS R 122 sup. της Biblioteca Ambrosiana του Μιλάνου.
Η Φυλλάδα του Γαδάρου ήτοι Γαδάρου, λύκου και αλεπούς διήγησις ωραία.
Εκδίδεται κριτικά η Φυλλάδα του Γαδάρου ήτοι Γαδάρου, λύκου και αλεπούς διήγησις ωραία. Στην εισαγωγή που προτάσσεται του κειμένου, ο εκδότης πραγματεύεται μία σειρά θεμάτων, όπως η ελληνική εκδοτική παραγωγή της Βενετίας στις αρχές του 20ου αιώνα, η φιλολογία με τα ζώα στον αρχαίο ελληνικό, το ρωμαϊκό και το μεσαιωνικό κόσμο, ο κύκλος των δυτικοευρωπαϊκών παραμυθιών που έχουν πρωταγωνίστρια την αλεπού, οι κοινωνικές τάξεις που αντιπροσωπεύουν τα τρία ζώα του ποιήματος, οι πηγές του, η κειμενική του παράδοση, η ένταξή του στην κρητική γραμματεία της Αναγέννησης, ο τιμητικός τίτλος "Νίκος" που αποδίδεται στον γάιδαρο, η σχέση της Φυλλάδας με το Συναξάριον του Τιμημένου Γαδάρου και η γλωσσική μορφή της. Η έκδοση συνοδεύεται από κριτικά κι ερμηνευτικά σχόλια και γλωσσάρι.
Το ιστορικόν των εν Κρήτη βοτανικών ερευνών από της Αναγεννήσεως μέχρι των καθ’ ημάς χρόνων.
Η κρητική χλωρίδα απασχόλησε βοτανικούς, φαρμακολόγους και γιατρούς, γεωγράφους, περιηγητές, ιστορικούς και άλλους συγγραφείς και ποιητές ήδη κατά την αρχαιότητα. Ωστόσο, ανάμεσα στον 5ο και τον 14ο αιώνα οι φυτολογικές γνώσεις δεν προήχθησαν σημαντικά, εφόσον η φυσιογνωσία της περιόδου στηρίχθηκε κυρίως στη μελέτη των αρχαίων κειμένων. Η τάση ελέγχου και συμπλήρωσης των φυτολογικών συγγραφών και η ανάγκη δημιουργίας νέων συστημάτων ταξινόμησης των φυτών ήλθαν στο προσκήνιο κατά την Αναγέννηση. Τότε κατέστη αντικείμενο ενδελεχούς έρευνας και η κρητική χλωρίδα. Ο πλούσιος φυτικός κόσμος του νησιού, που αποτελεί μεταβατικό τύπο μεταξύ των χλωρίδων της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής, προσέλκυσε το ενδιαφέρον μιας σειράς μελετητών από τον 16ο ως τον 20ο αιώνα. Παρουσιάζονται οι παρατηρήσεις τους και παρατίθεται η σχετική βιβλιογραφία.
Ένα πρόσφατο εύρημα νομισμάτων των Εμίρηδων της Κρήτης
Περιγραφή έξι χάλκινων νομισμάτων (fulūs) από την περίοδο της Αραβοκρατίας τα οποία βρέθηκαν στο Ηράκλειο. Αν και τα νομίσματα είναι σε κακή κατάσταση, η ταυτότητά τους είναι βέβαιη. Ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια εκσκαφών για τα θεμέλια ενός ξενοδοχείου στη Λεωφόρο Μαρτύρων 25ης Αυγούστου, σε βάθος μερικών μέτρων κάτω από στρώμα βενετικών κτισμάτων. Δυο από τα νομίσματα αποδίδονται στον πρώτο Εμίρη της Κρήτης Abu-Hafs ‘Umar και χρονολογούνται περί τα 850 μ.Χ. Τα άλλα τέσσερα φέρουν το όνομα του γιου του Shu‘aib και άρα χρονολογούνται στη βασιλεία του τελευταίου, μετά το 854 μ.Χ.
Πήλινο ομοίωμα μυκηναϊκού φορείου.
Ένα πήλινο ομοίωμα μυκηναϊκού φορείου, πιθανώς της ΥΕ ΙΙΙ περιόδου, αγοράστηκε από τον J. Cook στο κατάστημα ενός εμπόρου αρχαιοτήτων της Αθήνας και δωρίσθηκε στη συλλογή της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής. Η χρήση φορητού καθίσματος στη μυκηναϊκή κυρίως Ελλάδα μαρτυρείται και από μια τοιχογραφία των Μυκηνών. Η συνήθεια προήλθε από τη μινωική Κρήτη. στα ανάκτορα της Κνωσού έχουν βρεθεί θραύσματα ενός πήλινου φορείου και λείψανα μιας τοιχογραφίας που ενδεχομένως παρίστανε πομπή με τον βασιλέα-αρχιερέα μέσα σε φορείο. Το μεταφορικό αυτό μέσο ήταν σε χρήση στην Αίγυπτο ήδη στο Αρχαίο Βασίλειο και αργότερα στη Μεσοποταμία. Στη Δύση η συνήθεια ήλθε από την Ανατολή. Αναφορές σε φορητά καθίσματα υπάρχουν σε Έλληνες συγγραφείς. Ωστόσο η χρήση τους δεν έφτασε ως τους ελληνικούς χρόνους.
Εν φορολογικόν έγγραφον του 1860.
Μια έντυπη κοινοποίηση για την υποχρέωση καταβολής του στρατιωτικού φόρου, που εκδόθηκε από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία της οθωμανικής διοίκησης στο Ηράκλειο, βρέθηκε στην πατρική οικία του Ι.Σ. Αλεξάκη στο χωριό Έξω Ποτάμους της επαρχίας Λασιθίου, μεταξύ άλλων εγγράφων που αναφέρονται σε γεγονότα των ετών 1792-1898. Στο έγγραφο, το οποίο είναι συνταγμένο σε τουρκική γλώσσα, συμπληρώνεται χειρόγραφα το ύψος του φόρου που έπρεπε να καταβληθεί από τους χριστιανούς κατοίκους του χωριού για τα έτη 1857 και 1858. Δημοσιεύεται η περιληπτική ελληνική μετάφραση του τουρκικού εγγράφου, η οποία έγινε από τη Δημογεροντία του Ηρακλείου και σημειώθηκε κάτω από το τουρκικό κείμενο, προτού αυτό αποσταλεί στον παραλήπτη, που δεν αποκλείεται να ήταν ο πρόεδρος του χωριού.
Η διαθήκη ενός κρητός ζωγράφου του έτους 1546.
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η διαθήκη του κρητικού ζωγράφου Γεωργίου Λουμπίνα ή Λουμπινά, η οποία συντάχθηκε στη Βενετία την 22α Οκτωβρίου 1546. Ο ζωγράφος, όπως και άλλοι ελληνορθόδοξοι ομότεχνοί του, είχε ειδικευθεί στην παραγωγή φορητών εικόνων της Παναγίας (Madonna) που διετίθεντο σε βενετικά σπίτια. για το λόγο αυτό ήταν γνωστός ως μαντονέρος" [“Μαντονέρος”]. Στον κύκλο του ανήκαν και άλλοι ζωγράφοι όπως ο Τζανέτος, ο Τζώρτζης Κασελέρ και ο Βίκτωρ. Όπως συνάγεται από την καλή οικονομική κατάσταση του διαθέτη, η εργασία του υπήρξε επικερδής.
Συνεισφορά της Μονής Προφήτη Ηλία (Ρούστικων Κρήτης) στις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αιώνα.
Λεπτομερής περιγραφή του ρόλου που έπαιξε η Μονή Προφήτη Ηλία στις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αι., διαιρούμενες σε τέσσερις χρονικές ενότητες: α) 1821-1830, β) 1866, γ) 1877, 1878 και δ) 1896-97. Η ανάλυση στηρίζεται σε ανέκδοτα έγγραφα από το αρχείο της Μονής, που παρατίθενται στα Ελληνικά συνοδευόμενα από γαλλική μετάφραση, περιγραφή του κάθε χειρογράφου και γενική ανάλυση των περιεχομένων του. Για την πρώτη περίοδο παρουσιάζονται κατάστιχα πολεμοφοδίων και χρημάτων που προμήθευσε η Μονή σε οπλαρχηγούς και χωριά των νομών Ρεθύμνης και Χανίων. Για την επανάσταση του 1866 υπάρχουν αποσπάσματα μυστικού ημερολογίου της Μονής, ενώ για εκείνη του 1877-78 έχουμε επιστολές του Πατριαρχείου και της Επαναστατικής Επιτροπής προς τη Μονή. Τέλος παρουσιάζεται η δράση του Ηγούμενου Αγαθάγγελου κατά την επανάσταση του 1896-97, με αριθμό επιστολών που απευθύνονται σ’ αυτόν.
Συμβολή εις την ιστορίαν των Σφακίων (1645-1770).
Όπως συνάγεται από το πλήθος των εγγράφων του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου που αφορούν τα Σφακιά, η περιοχή υπήρξε αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας από πλευράς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πλούσια είναι και η σχετική ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία. Ωστόσο, στην πραγμάτευση της ιστορίας των Σφακίων επικρατούν ορισμένες πλάνες, που οφείλονται είτε στην άγνοια των τουρκικών ιστορικών πηγών, είτε στον τοπικισμό και σε κάποια ρομαντική προκατάληψη. Προκειμένου να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια και να προαχθεί η έρευνα, δημοσιεύονται 45 έγγραφα της περιόδου 1659-1770, που προέρχονται από το Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου. Αφορούν κυρίως το φορολογικό και διοικητικό σύστημα που ίσχυε στα Σφακιά, τη στάση των Σφακιανών απέναντι στους Οθωμανούς, καθώς και ποικίλες ακόμα πτυχές της τοπικής ιστορίας.
Το Κρητικόν δημώδες άσμα της Σουσάννας.
Το άσμα της Σουσάννας σώζεται σε 78 παραλλαγές, οι περισσότερες από τις οποίες προέρχονται από την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου. Υπόθεσή του είναι ο παράνομος έρωτας ενός Οθωμανού με τη χριστιανή Σουσάννα, που δολοφονείται από τον αδελφό της για να αποκατασταθεί η τιμή της οικογένειας. Συνετέθη στην Κρήτη, πιθανότατα στο Κάστρο. δεν αποκλείεται να σχετίζεται με τους Τουρκοκρητικούς. Η συγγραφή της αρχικής ρίμας, η διαμόρφωσή της σε δημώδες άσμα, η διάδοσή της και οι μεγάλες μορφολογικές της περιπέτειες τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1669 και το 1800. Το άσμα δέχτηκε επιδράσεις από άλλα δημώδη άσματα και υπέστη πολλές και ποικίλες αλλοιώσεις ως προς τη μορφή και το περιεχόμενό του. Δημοσιεύονται δύο παραλλαγές του, της Ικαρίας και της Κρήτης.
Η διαθήκη του Αντρέα Κορνάρου (1611).
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η διαθήκη του βενετοκρητικού ευγενή Ανδρέα Κορνάρου του Ιακώβου, η οποία συντάχθηκε στο Χάνδακα το 1611 και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ώσμωσης του βενετικού με το ελληνορθόδοξο ντόπιο στοιχείο του νησιού. Στην εκτενή εισαγωγή, που προτάσσεται της διαθήκης, μελετάται η ιστορία του κρητικού κλάδου της βενετικής οικογένειας Corner και εξετάζεται η πιθανότητα ταύτισης του αδελφού του διαθέτη Βιτσέντζου Κορνάρου με τον ποιητή του Ερωτοκρίτου. Η έκδοση συνοδεύεται από διεξοδικό σχολιασμό.
Κρητικά Παλαιογραφικά - 19. Κρητικά έγγραφα εις τας Μονάς του Αγίου Όρους.
Στις αρχειακές συλλογές του Αγίου Όρους φυλάσσονται έγγραφα που συνδέονται με την Κρήτη. αναφέρονται κυρίως σε κρητικά μετόχια των αθωνίτικων μονών. Ένας πρώτος πυρήνας του αρχειακού αυτού υλικού εντοπίστηκε στη Μονή Διονυσίου. Πρόκειται για 12 έγγραφα που τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1555 και το 1704. Αφορούν δωρεές προς τη μονή Διονυσίου και μια δωρεά προς το ναό του Αγίου Νικήτα. Παρέχεται ο κατάλογος των εγγράφων και δημοσιεύονται τρία από αυτά: το παραχωρητήριο της μονής της Κυράς Καβαλαρέας στη μονή Διονυσίου (1581), η διαθήκη του ιερέα Κωνσταντίνου Τζελαΐτη με την οποία παραχωρείται όλη η περιουσία του στη μονή της Καβαλαρέας (1652) και μια επιστολή του αντιπροσώπου της μονής Διονυσίου που εστάλη στην Κρήτη για να επιτροπεύσει το συγκεκριμένο μετόχι (1678).
Ποδότας-Αποδότης, διορθωτικά εις χωρίον του Ερωτοκρίτου.
Κατά την εξορία του ο Ερωτόκριτος έστειλε στον πατέρα του και στον φίλο του Πολύδωρο δύο γράμματα με τον υπηρέτη του Πιστέντη. Η εμπιστοσύνη που έδειχνε ο Ερωτόκριτος στο συγκεκριμένο υπηρέτη διαφαίνεται σε πολλά χωρία του κειμένου. υποδηλώνεται, επίσης, από το όνομα του ήρωα. Ωστόσο, στο στίχο Δ 800 ο ποιητής φαίνεται να χαρακτηρίζει τον Πιστέντη "πολλά κουρφό προδότη". Μολονότι η γραφή παραδίδεται και από το χειρόγραφο του Λονδίνου και από τις πρώτες εκδόσεις, μπορεί να θεωρηθεί εσφαλμένη εφόσον ανατρέπει το νόημα του κειμένου. Προτείνεται η διόρθωση του "προδότη" σε "ποδότη". Η λέξη έχει μεταξύ άλλων τη σημασία του απεσταλμένου, του μαντατοφόρου. Διερευνάται η ετυμολογική προέλευσή της, καθώς και η παρουσία της σε δημώδη λογοτεχνικά έργα και σε νεοελληνικές διαλέκτους.
Κρητοπελοποννησιακά.
Όπως έχει παρατηρήσει ο Γ. Χατζιδάκης, οι διάλεκτοι της Κρήτης, της Πελοποννήσου και των Κυκλάδων συναποτελούν τη φάση εκείνη της νεότερης ελληνικής γλώσσας από την οποία προήλθε η νεότερη κοινή. Για το λόγο αυτό πολλές σπάνιες λέξεις, που απαντώνται στα κείμενα της κρητικής λογοτεχνίας, διατηρούνται ακόμα και σήμερα στην Πελοπόννησο. Εξετάζονται μερικές από τις λέξεις αυτές, που είναι κοινές στο κρητικό ιδίωμα και στο ιδίωμα της Ηλείας. Πρόκειται για τους τύπους "παμπώνω", "σγομπιάζει", "κορμοσκυλιάζω", "κατάρθε", "ταρναρίζω", "καταμιτώνω", "πετσώνω", "ξεγκουσεμός", "μπουκούνια", "αλιάδα", "σοφεγάδα", "αφορμίζω", "ντηρούμαι", "βατσέλλι", "κεντινάριν", "κουτσούνα", "σκουτέλι", "μουρχούτα".
Ναός και Μονή εν Ζακύνθω, μετόχιον της εν τω Αγίω Όρει του Σινά μονής της Αγίας Αικατερίνης.
Στη θέση Κήπος νότια της πόλης της Ζακύνθου υπήρχε ένα μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης ή των Τριών Ιεραρχών. Είχε ιδρυθεί από τον κρητικό πρόσφυγα Γρηγόριο Σαβόγια το 1664 και αφιερώθηκε από τον ίδιο στη μονή της Αγίας Αικατερίνης του όρους Σινά. Δημοσιεύεται η συμβολαιογραφική πράξη της αφιέρωσης του μοναστηριού ως μετοχίου μαζί με ένα σχέδιο του κτιρίου, που είχε κάνει ο ιερομόναχος Φιλόθεος Καλιάκης. Τα έγγραφα σώζονταν στα πρακτικά του συμβολαιογράφου Ζακύνθου Β. Μπονσινιόρ, από όπου τα αντέγραψε ο Ζώης. Χάθηκαν με την πυρκαγιά του Αρχειοφυλακείου Ζακύνθου το 1953, οπότε και το ίδιο το μοναστήρι ερειπώθηκε.
Γ. Μέγα - Η θυσία του Αβραάμ, κριτική έκδοσις αναθεωρηθείσα, Αθήνα 1954.
Παρουσιάζεται η νέα κριτική έκδοση της Θυσίας του Αβραάμ από τον Γ. Μέγα. Πρόκειται για αναθεώρηση της έκδοσης του 1943 με νέα στοιχεία για την πρώτη βενετική έκδοση του έργου. Στην εισαγωγή του βιβλίου ο Μέγας πραγματεύεται, μεταξύ άλλων, ορισμένα ζητήματα που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, όπως η αξία των χειρογράφων και των έντυπων εκδόσεων για την κριτική αποκατάσταση του κειμένου, οι λόγοι για τους οποίους ορισμένα ελληνικά κείμενα γράφονταν με ιταλικούς χαρακτήρες, η επιλογή του εκδότη να μην προσδώσει στο κείμενο γλωσσική ομοιομορφία με βάση άλλα κρητικά έργα, οι απόψεις του για τις αναλογίες μεταξύ Θυσίας και Ερωτοκρίτου και για την ενδεχόμενη ταύτιση των ποιητών τους, η χρονολογία σύνθεσης της Θυσίας και η σχέση της με το ιταλικό πρότυπό της.
Βιβλιοκριτικές σημειώσεις για το Θεοτοκόπουλο ΙΙΙ
Παρουσιάζονται τρεις εκδόσεις με θέμα τη ζωή και το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που κυκλοφόρησαν με τον κοινό τίτλο El Greco το 1948 και το 1954. Πρόκειται για τα βιβλία των Antonina Vallentin (έκδ. Museum Press, Λονδίνο 1954 και στα γαλλικά έκδ. Albin Michel, Παρίσι 1954), Ignacio de Beryes (έκδ. Iberia S. A., Βαρκελώνη 1948 β΄ έκδοση) και Roger Hinks (έκδ. Faber and Faber, Λονδίνο 1954). Ελέγχονται η ακρίβεια και η πληρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών, οι προτεινόμενες χρονολογήσεις και η ποιότητα των φωτογραφιών.
Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων †Ευμένιος Φανουράκης.
Ο Ευμένιος Φανουράκης υπήρξε σημαντική εκκλησιαστική μορφή της Κρήτης με αξιόλογη φιλομνημειακή και επιστημονική δράση. Γεννήθηκε το 1887 στο Λουτράκι Μαλεβυζίου. Σπούδασε στο Ηράκλειο με τη συνδρομή του τότε επισκόπου Ευμενίου Ξηρουδάκη και στη συνέχεια στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Μετά την επιστροφή του στην Κρήτη, υπηρέτησε ως καθηγητής και αρχιερατικός επίτροπος των κατά καιρούς μητροπολιτών. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων το 1936. Εννέα χρόνια αργότερα ανέλαβε την προεδρία της Επιτροπής Περισυλλογής και Προστασίας των Μεσαιωνικών Μνημείων της Κρήτης, η οποία συνέβαλε μεταξύ άλλων στη συγκρότηση της συλλογής των γλυπτών και των αγιογραφιών του Ιστορικού Μουσείου. Μετείχε στην ίδρυση των Κρητικών Χρονικών, υπήρξε μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού και δημοσίευσε σε αυτό μακρά σειρά ανεκδότων εκκλησιαστικών εγγράφων.
Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών κατά το έτος 1955.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1955. Στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του Ιστορικού Μουσείου και εκτέθηκε σε αυτό ο τοιχογραφημένος θόλος της Παναγίας Καρδιώτισσας. Εμπλουτίστηκαν η βιβλιοθήκη και το αρχείο, όπου συμπεριλήφθηκαν τα κατάλοιπα του Στεφάνου Ξανθουδίδου και μια κινηματογραφική ταινία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Συνεχίστηκε η αποδελτίωση των τοπωνυμικών πινάκων. Ελήφθη πρόνοια για την προσεχή αποκατάσταση του ναού του Αγίου Μάρκου. Στερεώθηκε ενετικός πυλώνας στο Ρέθυμνο. Άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασης κατάγραφου ναού του 14ου αιώνα στη Σπηλιά Κισσάμου. Πραγματοποιήθηκε ο Ξανθουδίδειος Λαογραφικός Διαγωνισμός και επιχορηγήθηκαν εκδόσεις. Εξασφαλίστηκαν φωτοτυπίες ανεκδότων εγγράφων από τα βενετικά αρχεία. Τα έσοδα και τα έξοδα υπήρξαν περιορισμένα. Αξιοσημείωτη ήταν η κίνηση των μελών.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1955.
Κατά το 1955 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου, εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το Μουσείο Ρεθύμνης, διοργανώθηκε η συλλογή Ιεράπετρας και άρχισε η τακτοποίηση της Συλλογής Αγίου Νικολάου. Εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στους αρχαιολογικούς χώρους της Κνωσού, της Φαιστού, της Τυλίσου και του Μεγάρου Βαθυπέτρου. Προστατεύθηκαν ορισμένα βυζαντινά και μεσαιωνικά μνημεία του Χάνδακα, του Ρεθύμνου και άλλων περιοχών της κρητικής υπαίθρου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στο Ονυθέ Γουδελιανών Ρεθύμνης, στο Πάνορμο Μυλοποτάμου, στην Κνωσό, στο Κανλί Καστέλι, στο Μέγαρο Βαθυπέτρου, στη Χερσόνησο, στη Φαιστό, στη Γόρτυνα, στην Τύλισο και στην ευρύτερη περιοχή της Σητείας. Έγινε δοκιμαστική εξερεύνηση αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων και ορισμένων ναυαγίων κοντά στις ακτές. Ήρθαν επίσης τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα σε διάφορα σημεία του νησιού.
Αρχείο CSV που περιέχει τον Τίτλο, την Περιγραφή, το Μορφότυπο και το URL για κάθε πόρο του συνόλου δεδομένων.