Πόλεις - Οικισμοί
type: Dataset
contact point: Kind
  fn: kdoulgeraki
keyword: Emeric
keyword: Ιδρύματα-Κληροδοτήματα
keyword: jpeg
keyword: ESRI REST API
description: Πόλεις - Οικισμοί
issued: 2024-10-02
modified: 2024-01-29
spatial: POLYGON ((23.40087890625 34.652942095655, 23.40087890625 35.761520478526, 26.597900390625 35.761520478526, 26.597900390625 34.652942095655))

Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών κατά το έτος 1955.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/ekthesis-pepragmenon-toy-d-s-tis-etairias-kritikon-istorikon-meleton-kata-etos-1955
byte size: 1028754
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/21._ekthesis_pepragmenon_toy_d._s._tis_etairias_kritikon_istorikon..pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1955. Στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του Ιστορικού Μουσείου και εκτέθηκε σε αυτό ο τοιχογραφημένος θόλος της Παναγίας Καρδιώτισσας. Εμπλουτίστηκαν η βιβλιοθήκη και το αρχείο, όπου συμπεριλήφθηκαν τα κατάλοιπα του Στεφάνου Ξανθουδίδου και μια κινηματογραφική ταινία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Συνεχίστηκε η αποδελτίωση των τοπωνυμικών πινάκων. Ελήφθη πρόνοια για την προσεχή αποκατάσταση του ναού του Αγίου Μάρκου. Στερεώθηκε ενετικός πυλώνας στο Ρέθυμνο. Άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασης κατάγραφου ναού του 14ου αιώνα στη Σπηλιά Κισσάμου. Πραγματοποιήθηκε ο Ξανθουδίδειος Λαογραφικός Διαγωνισμός και επιχορηγήθηκαν εκδόσεις. Εξασφαλίστηκαν φωτοτυπίες ανεκδότων εγγράφων από τα βενετικά αρχεία. Τα έσοδα και τα έξοδα υπήρξαν περιορισμένα. Αξιοσημείωτη ήταν η κίνηση των μελών.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603847
modified: 2025-11-14T20:07:00.638553

Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Θ'
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/synoptikos-pinakas-kritika-hronika-tomoy-th
byte size: 85162145
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/tomos_th.xlsx
media type: vnd.openxmlformats-officedocument.spreadsheetml.sheet
description: Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στον Τόμο Θ΄ καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
format: XLSX
issued: 2025-11-14T17:09:54.603776
modified: 2025-11-14T20:07:00.637186

Η Φυλλάδα του Γαδάρου ήτοι Γαδάρου, λύκου και αλεπούς διήγησις ωραία.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/i-fyllada-toy-gadaroy-itoi-gadaroy-lykoy-kai-alepoys-diigisis-oraia
byte size: 5736844
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/4._i_fyllada_toy_gadaroy_itoi_gadaroy_lykoy_kai_alepoys_diigisis_oraia.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Εκδίδεται κριτικά η Φυλλάδα του Γαδάρου ήτοι Γαδάρου, λύκου και αλεπούς διήγησις ωραία. Στην εισαγωγή που προτάσσεται του κειμένου, ο εκδότης πραγματεύεται μία σειρά θεμάτων, όπως η ελληνική εκδοτική παραγωγή της Βενετίας στις αρχές του 20ου αιώνα, η φιλολογία με τα ζώα στον αρχαίο ελληνικό, το ρωμαϊκό και το μεσαιωνικό κόσμο, ο κύκλος των δυτικοευρωπαϊκών παραμυθιών που έχουν πρωταγωνίστρια την αλεπού, οι κοινωνικές τάξεις που αντιπροσωπεύουν τα τρία ζώα του ποιήματος, οι πηγές του, η κειμενική του παράδοση, η ένταξή του στην κρητική γραμματεία της Αναγέννησης, ο τιμητικός τίτλος "Νίκος" που αποδίδεται στον γάιδαρο, η σχέση της Φυλλάδας με το Συναξάριον του Τιμημένου Γαδάρου και η γλωσσική μορφή της. Η έκδοση συνοδεύεται από κριτικά κι ερμηνευτικά σχόλια και γλωσσάρι.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603793
modified: 2025-11-14T20:07:00.637524

Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος Θ'
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/p78-politismos-kritika-hronika-tomos-th
byte size: 19711
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/p78_politismos_krhtika_xronika_tomos_th.csv
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/text/csv
description: Αρχείο CSV που περιέχει τον Τίτλο, την Περιγραφή, το Μορφότυπο και το URL για κάθε πόρο του συνόλου δεδομένων.
format: CSV
issued: 2025-11-14T17:09:54.603854
modified: 2025-11-14T20:07:00.638664

Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1955.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/i-arhaiologiki-kinisis-en-kriti-kata-etos-1955
byte size: 3152179
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/22._i_arhaiologiki_kinisis_en_kriti_kata_to_etos_1955.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Κατά το 1955 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου, εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το Μουσείο Ρεθύμνης, διοργανώθηκε η συλλογή Ιεράπετρας και άρχισε η τακτοποίηση της Συλλογής Αγίου Νικολάου. Εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στους αρχαιολογικούς χώρους της Κνωσού, της Φαιστού, της Τυλίσου και του Μεγάρου Βαθυπέτρου. Προστατεύθηκαν ορισμένα βυζαντινά και μεσαιωνικά μνημεία του Χάνδακα, του Ρεθύμνου και άλλων περιοχών της κρητικής υπαίθρου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στο Ονυθέ Γουδελιανών Ρεθύμνης, στο Πάνορμο Μυλοποτάμου, στην Κνωσό, στο Κανλί Καστέλι, στο Μέγαρο Βαθυπέτρου, στη Χερσόνησο, στη Φαιστό, στη Γόρτυνα, στην Τύλισο και στην ευρύτερη περιοχή της Σητείας. Έγινε δοκιμαστική εξερεύνηση αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων και ορισμένων ναυαγίων κοντά στις ακτές. Ήρθαν επίσης τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα σε διάφορα σημεία του νησιού.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603851
modified: 2025-11-14T20:07:00.638609

Το ιστορικόν των εν Κρήτη βοτανικών ερευνών από της Αναγεννήσεως μέχρι των καθ’ ημάς χρόνων.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/istorikon-ton-en-kriti-botanikon-ereynon-apo-tis-anagenniseos-mehri-ton-kath-imas-hronon
byte size: 4573154
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/5._to_istorikon_ton_en_kriti_botanikon_ereynon_apo_tis_anagenniseos_mehri_ton_kath_imas_hronon.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Η κρητική χλωρίδα απασχόλησε βοτανικούς, φαρμακολόγους και γιατρούς, γεωγράφους, περιηγητές, ιστορικούς και άλλους συγγραφείς και ποιητές ήδη κατά την αρχαιότητα. Ωστόσο, ανάμεσα στον 5ο και τον 14ο αιώνα οι φυτολογικές γνώσεις δεν προήχθησαν σημαντικά, εφόσον η φυσιογνωσία της περιόδου στηρίχθηκε κυρίως στη μελέτη των αρχαίων κειμένων. Η τάση ελέγχου και συμπλήρωσης των φυτολογικών συγγραφών και η ανάγκη δημιουργίας νέων συστημάτων ταξινόμησης των φυτών ήλθαν στο προσκήνιο κατά την Αναγέννηση. Τότε κατέστη αντικείμενο ενδελεχούς έρευνας και η κρητική χλωρίδα. Ο πλούσιος φυτικός κόσμος του νησιού, που αποτελεί μεταβατικό τύπο μεταξύ των χλωρίδων της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής, προσέλκυσε το ενδιαφέρον μιας σειράς μελετητών από τον 16ο ως τον 20ο αιώνα. Παρουσιάζονται οι παρατηρήσεις τους και παρατίθεται η σχετική βιβλιογραφία.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603796
modified: 2025-11-14T20:07:00.637583

Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων †Ευμένιος Φανουράκης.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/episkopos-lampis-kai-sfakion-eymenios-fanoyrakis
byte size: 734478
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/20._episkopos_lampis_kai_sfakion_eymenios_fanoyrakis.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Ο Ευμένιος Φανουράκης υπήρξε σημαντική εκκλησιαστική μορφή της Κρήτης με αξιόλογη φιλομνημειακή και επιστημονική δράση. Γεννήθηκε το 1887 στο Λουτράκι Μαλεβυζίου. Σπούδασε στο Ηράκλειο με τη συνδρομή του τότε επισκόπου Ευμενίου Ξηρουδάκη και στη συνέχεια στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Μετά την επιστροφή του στην Κρήτη, υπηρέτησε ως καθηγητής και αρχιερατικός επίτροπος των κατά καιρούς μητροπολιτών. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων το 1936. Εννέα χρόνια αργότερα ανέλαβε την προεδρία της Επιτροπής Περισυλλογής και Προστασίας των Μεσαιωνικών Μνημείων της Κρήτης, η οποία συνέβαλε μεταξύ άλλων στη συγκρότηση της συλλογής των γλυπτών και των αγιογραφιών του Ιστορικού Μουσείου. Μετείχε στην ίδρυση των Κρητικών Χρονικών, υπήρξε μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού και δημοσίευσε σε αυτό μακρά σειρά ανεκδότων εκκλησιαστικών εγγράφων.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603844
modified: 2025-11-14T20:07:00.638497

Εν φορολογικόν έγγραφον του 1860.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/en-forologikon-eggrafon-toy-1860
byte size: 408565
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/8._en_forologikon_eggrafon_toy_1860.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Μια έντυπη κοινοποίηση για την υποχρέωση καταβολής του στρατιωτικού φόρου, που εκδόθηκε από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία της οθωμανικής διοίκησης στο Ηράκλειο, βρέθηκε στην πατρική οικία του Ι.Σ. Αλεξάκη στο χωριό Έξω Ποτάμους της επαρχίας Λασιθίου, μεταξύ άλλων εγγράφων που αναφέρονται σε γεγονότα των ετών 1792-1898. Στο έγγραφο, το οποίο είναι συνταγμένο σε τουρκική γλώσσα, συμπληρώνεται χειρόγραφα το ύψος του φόρου που έπρεπε να καταβληθεί από τους χριστιανούς κατοίκους του χωριού για τα έτη 1857 και 1858. Δημοσιεύεται η περιληπτική ελληνική μετάφραση του τουρκικού εγγράφου, η οποία έγινε από τη Δημογεροντία του Ηρακλείου και σημειώθηκε κάτω από το τουρκικό κείμενο, προτού αυτό αποσταλεί στον παραλήπτη, που δεν αποκλείεται να ήταν ο πρόεδρος του χωριού.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603806
modified: 2025-11-14T20:07:00.637758

Ένα πρόσφατο εύρημα νομισμάτων των Εμίρηδων της Κρήτης
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/ena-prosfato-eyrima-nomismaton-ton-emiridon-tis-kritis
byte size: 355282
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/6._ena_prosfato_eyrima_nomismaton_ton_emiridon_tis_kritis.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Περιγραφή έξι χάλκινων νομισμάτων (fulūs) από την περίοδο της Αραβοκρατίας τα οποία βρέθηκαν στο Ηράκλειο. Αν και τα νομίσματα είναι σε κακή κατάσταση, η ταυτότητά τους είναι βέβαιη. Ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια εκσκαφών για τα θεμέλια ενός ξενοδοχείου στη Λεωφόρο Μαρτύρων 25ης Αυγούστου, σε βάθος μερικών μέτρων κάτω από στρώμα βενετικών κτισμάτων. Δυο από τα νομίσματα αποδίδονται στον πρώτο Εμίρη της Κρήτης Abu-Hafs ‘Umar και χρονολογούνται περί τα 850 μ.Χ. Τα άλλα τέσσερα φέρουν το όνομα του γιου του Shu‘aib και άρα χρονολογούνται στη βασιλεία του τελευταίου, μετά το 854 μ.Χ.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603799
modified: 2025-11-14T20:07:00.637642

Γ. Μέγα - Η θυσία του Αβραάμ, κριτική έκδοσις αναθεωρηθείσα, Αθήνα 1954.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/g-mega-i-thysia-toy-abraam-kritiki-ekdosis-anatheoritheisa-athina-1954
byte size: 1972453
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/18._g._mega_i_thysia_toy_abraam_kritiki_ekdosis_anatheoritheisa_athina_1954.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Παρουσιάζεται η νέα κριτική έκδοση της Θυσίας του Αβραάμ από τον Γ. Μέγα. Πρόκειται για αναθεώρηση της έκδοσης του 1943 με νέα στοιχεία για την πρώτη βενετική έκδοση του έργου. Στην εισαγωγή του βιβλίου ο Μέγας πραγματεύεται, μεταξύ άλλων, ορισμένα ζητήματα που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, όπως η αξία των χειρογράφων και των έντυπων εκδόσεων για την κριτική αποκατάσταση του κειμένου, οι λόγοι για τους οποίους ορισμένα ελληνικά κείμενα γράφονταν με ιταλικούς χαρακτήρες, η επιλογή του εκδότη να μην προσδώσει στο κείμενο γλωσσική ομοιομορφία με βάση άλλα κρητικά έργα, οι απόψεις του για τις αναλογίες μεταξύ Θυσίας και Ερωτοκρίτου και για την ενδεχόμενη ταύτιση των ποιητών τους, η χρονολογία σύνθεσης της Θυσίας και η σχέση της με το ιταλικό πρότυπό της.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603838
modified: 2025-11-14T20:07:00.638385

Ναός και Μονή εν Ζακύνθω, μετόχιον της εν τω Αγίω Όρει του Σινά μονής της Αγίας Αικατερίνης.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/naos-kai-moni-en-zakyntho-metohion-tis-en-agio-orei-toy-sina-monis-tis-agias-aikaterinis
byte size: 1721357
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/17._naos_kai_moni_en_zakyntho_metohion_tis_en_to_agio_orei_toy.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Στη θέση Κήπος νότια της πόλης της Ζακύνθου υπήρχε ένα μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης ή των Τριών Ιεραρχών. Είχε ιδρυθεί από τον κρητικό πρόσφυγα Γρηγόριο Σαβόγια το 1664 και αφιερώθηκε από τον ίδιο στη μονή της Αγίας Αικατερίνης του όρους Σινά. Δημοσιεύεται η συμβολαιογραφική πράξη της αφιέρωσης του μοναστηριού ως μετοχίου μαζί με ένα σχέδιο του κτιρίου, που είχε κάνει ο ιερομόναχος Φιλόθεος Καλιάκης. Τα έγγραφα σώζονταν στα πρακτικά του συμβολαιογράφου Ζακύνθου Β. Μπονσινιόρ, από όπου τα αντέγραψε ο Ζώης. Χάθηκαν με την πυρκαγιά του Αρχειοφυλακείου Ζακύνθου το 1953, οπότε και το ίδιο το μοναστήρι ερειπώθηκε.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603835
modified: 2025-11-14T20:07:00.638329

Κρητικαί Σελίδες.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/kritikai-selides
byte size: 436680
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/2._kritikai_selides.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Στο Αρχειοφυλακείο Ζακύνθου, που καταστράφηκε κατά την πυρκαγιά του 1953, φυλασσόταν αξιόλογο αρχειακό υλικό για την ιστορία της Κρήτης. Πολλά έγγραφα αφορούσαν τις τύχες των Κρητικών που κατέφυγαν μετά την άλωση της ιδιαίτερης πατρίδας τους στη Ζάκυνθο. Ορισμένα από αυτά είχαν μελετηθεί από το Λεωνίδα Ζώη. Δημοσιεύονται οι σημειώσεις του αναφορικά με τις κρητικές οικογένειες των Κανιόλα, Γαβαλά και Τζεν. Ο συνοικισμός, που ίδρυσαν οι Κρητικοί πρόσφυγες στη Ζάκυνθο, βρισκόταν μεταξύ των ναών του Αγίου Ιωάννου του Γουζέλη, του Αγίου Ανδρέα του Αβούρη, της Επισκοπιανής και του Αγίου Γεωργίου του Πετρούτσου. Η ευρεία εκείνη περιφέρεια ήταν γνωστή ως Νηοχώρι και Μπερναρδακέικα.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603786
modified: 2025-11-14T20:07:00.637397

Το πρότυπον του Ζήνωνος.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/protypon-toy-zinonos
byte size: 9626222
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/1._to_protypon_toy_zinonos.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Πρότυπο της τραγωδίας Ζήνων είναι το ομώνυμο λατινικό δράμα του Άγγλου ιησουίτη [Joseph Simons], που εκδόθηκε στη Ρώμη το 1648. Η σύνθεσή της τοποθετείται στην Κρήτη, στην περίοδο που μεσολάβησε από την έκδοση του λατινικού κειμένου ως την άλωση του Χάνδακα. Προκειμένου να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο ο άγνωστος κρητικός ποιητής επεξεργάστηκε το λατινικό πρότυπό του, συγκρίνονται αναλυτικά οι υποθέσεις των δύο έργων. Προκύπτει το συμπέρασμα ότι ο Ζήνων ακολουθεί το δράμα του Simons τόσο στην όλη θεατρική οικονομία όσο και στον τρόπο ανέλιξης των γεγονότων. προσαρμόζεται, ωστόσο, στις πνευματικές απαιτήσεις και τις δεκτικές ικανότητες του νέου κοινού του. Η γλώσσα έχει χαρακτηριστικά στοιχεία τόσο του δυτικού όσο και του ανατολικού κρητικού ιδιώματος. Ο στίχος είναι ομοιοκατάληκτος δεκαπεντασύλλαβος.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603782
modified: 2025-11-14T20:07:00.637313

Το Κρητικόν δημώδες άσμα της Σουσάννας.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/kritikon-dimodes-asma-tis-soysannas
byte size: 6425884
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/12._to_kritikon_dimodes_asma_tis_soysannas.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Το άσμα της Σουσάννας σώζεται σε 78 παραλλαγές, οι περισσότερες από τις οποίες προέρχονται από την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου. Υπόθεσή του είναι ο παράνομος έρωτας ενός Οθωμανού με τη χριστιανή Σουσάννα, που δολοφονείται από τον αδελφό της για να αποκατασταθεί η τιμή της οικογένειας. Συνετέθη στην Κρήτη, πιθανότατα στο Κάστρο. δεν αποκλείεται να σχετίζεται με τους Τουρκοκρητικούς. Η συγγραφή της αρχικής ρίμας, η διαμόρφωσή της σε δημώδες άσμα, η διάδοσή της και οι μεγάλες μορφολογικές της περιπέτειες τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1669 και το 1800. Το άσμα δέχτηκε επιδράσεις από άλλα δημώδη άσματα και υπέστη πολλές και ποικίλες αλλοιώσεις ως προς τη μορφή και το περιεχόμενό του. Δημοσιεύονται δύο παραλλαγές του, της Ικαρίας και της Κρήτης.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603819
modified: 2025-11-14T20:07:00.637986

Κρητοπελοποννησιακά.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/kritopeloponnisiaka
byte size: 1137091
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/16._kritopeloponnisiaka.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Όπως έχει παρατηρήσει ο Γ. Χατζιδάκης, οι διάλεκτοι της Κρήτης, της Πελοποννήσου και των Κυκλάδων συναποτελούν τη φάση εκείνη της νεότερης ελληνικής γλώσσας από την οποία προήλθε η νεότερη κοινή. Για το λόγο αυτό πολλές σπάνιες λέξεις, που απαντώνται στα κείμενα της κρητικής λογοτεχνίας, διατηρούνται ακόμα και σήμερα στην Πελοπόννησο. Εξετάζονται μερικές από τις λέξεις αυτές, που είναι κοινές στο κρητικό ιδίωμα και στο ιδίωμα της Ηλείας. Πρόκειται για τους τύπους "παμπώνω", "σγομπιάζει", "κορμοσκυλιάζω", "κατάρθε", "ταρναρίζω", "καταμιτώνω", "πετσώνω", "ξεγκουσεμός", "μπουκούνια", "αλιάδα", "σοφεγάδα", "αφορμίζω", "ντηρούμαι", "βατσέλλι", "κεντινάριν", "κουτσούνα", "σκουτέλι", "μουρχούτα".
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603831
modified: 2025-11-14T20:07:00.638271

Κρητικά Παλαιογραφικά - 19. Κρητικά έγγραφα εις τας Μονάς του Αγίου Όρους.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/kritika-palaiografika-19-kritika-eggrafa-eis-tas-monas-toy-agioy-oroys
byte size: 1773465
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/14._kritika_palaiografika_19._kritika_eggrafa_eis_tas_monas_toy_agioy_oroys.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Στις αρχειακές συλλογές του Αγίου Όρους φυλάσσονται έγγραφα που συνδέονται με την Κρήτη. αναφέρονται κυρίως σε κρητικά μετόχια των αθωνίτικων μονών. Ένας πρώτος πυρήνας του αρχειακού αυτού υλικού εντοπίστηκε στη Μονή Διονυσίου. Πρόκειται για 12 έγγραφα που τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1555 και το 1704. Αφορούν δωρεές προς τη μονή Διονυσίου και μια δωρεά προς το ναό του Αγίου Νικήτα. Παρέχεται ο κατάλογος των εγγράφων και δημοσιεύονται τρία από αυτά: το παραχωρητήριο της μονής της Κυράς Καβαλαρέας στη μονή Διονυσίου (1581), η διαθήκη του ιερέα Κωνσταντίνου Τζελαΐτη με την οποία παραχωρείται όλη η περιουσία του στη μονή της Καβαλαρέας (1652) και μια επιστολή του αντιπροσώπου της μονής Διονυσίου που εστάλη στην Κρήτη για να επιτροπεύσει το συγκεκριμένο μετόχι (1678).
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603825
modified: 2025-11-14T20:07:00.638128

Η διαθήκη ενός κρητός ζωγράφου του έτους 1546.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/i-diathiki-enos-kritos-zografoy-toy-etoys-1546
byte size: 387058
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/9._i_diathiki_enos_kritos_zografoy_toy_etoys_1546.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η διαθήκη του κρητικού ζωγράφου Γεωργίου Λουμπίνα ή Λουμπινά, η οποία συντάχθηκε στη Βενετία την 22α Οκτωβρίου 1546. Ο ζωγράφος, όπως και άλλοι ελληνορθόδοξοι ομότεχνοί του, είχε ειδικευθεί στην παραγωγή φορητών εικόνων της Παναγίας (Madonna) που διετίθεντο σε βενετικά σπίτια. για το λόγο αυτό ήταν γνωστός ως μαντονέρος" [“Μαντονέρος”]. Στον κύκλο του ανήκαν και άλλοι ζωγράφοι όπως ο Τζανέτος, ο Τζώρτζης Κασελέρ και ο Βίκτωρ. Όπως συνάγεται από την καλή οικονομική κατάσταση του διαθέτη, η εργασία του υπήρξε επικερδής.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603809
modified: 2025-11-14T20:07:00.637815

https://opendata-staging.open1.eu/dataset/16f11637-127b-47a1-b159-adb5fe4a9f5c/resource/780448ed-b029-47ef-b914-06fa773d599b
type: Distribution
access URL: https://opendata-staging.open1.eu/dataset/16f11637-127b-47a1-b159-adb5fe4a9f5c/resource/780448ed-b029-47ef-b914-06fa773d599b/download/dataset-abed3f1b-l6kad3yw.zip
byte size: 169504326
format: ZIP
issued: 2025-11-14T20:07:00.661384
modified: 2025-11-14T20:07:00.638853

Συνεισφορά της Μονής Προφήτη Ηλία (Ρούστικων Κρήτης) στις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αιώνα.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/syneisfora-tis-monis-profiti-ilia-roystikon-kritis-stis-kritikes-epanastaseis-toy-19oy
byte size: 7305233
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/10._syneisfora_tis_monis_profiti_ilia_roystikon_kritis_stis.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Λεπτομερής περιγραφή του ρόλου που έπαιξε η Μονή Προφήτη Ηλία στις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αι., διαιρούμενες σε τέσσερις χρονικές ενότητες: α) 1821-1830, β) 1866, γ) 1877, 1878 και δ) 1896-97. Η ανάλυση στηρίζεται σε ανέκδοτα έγγραφα από το αρχείο της Μονής, που παρατίθενται στα Ελληνικά συνοδευόμενα από γαλλική μετάφραση, περιγραφή του κάθε χειρογράφου και γενική ανάλυση των περιεχομένων του. Για την πρώτη περίοδο παρουσιάζονται κατάστιχα πολεμοφοδίων και χρημάτων που προμήθευσε η Μονή σε οπλαρχηγούς και χωριά των νομών Ρεθύμνης και Χανίων. Για την επανάσταση του 1866 υπάρχουν αποσπάσματα μυστικού ημερολογίου της Μονής, ενώ για εκείνη του 1877-78 έχουμε επιστολές του Πατριαρχείου και της Επαναστατικής Επιτροπής προς τη Μονή. Τέλος παρουσιάζεται η δράση του Ηγούμενου Αγαθάγγελου κατά την επανάσταση του 1896-97, με αριθμό επιστολών που απευθύνονται σ’ αυτόν.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603812
modified: 2025-11-14T20:07:00.637871

Ο σεισμός των Χανίων του 1595.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/o-seismos-ton-hanion-toy-1595
byte size: 866170
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/3._o_seismos_ton_hanion_toy_1595.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Δημοσίευση επιστολής του 1596 του Βενετού ιατρού Onorio Belli, όπου περιγράφεται ο ισχυρός σεισμός της 16 Νοεμβρίου 1595 και οι επιπτώσεις του στην πόλη των Χανίων. Η επιστολή προς τον Alfonso Ragona παρουσιάζεται στα Ιταλικά καθώς και σε ελληνική μετάφραση του Στ. Σπανάκη. Ο Belli διορίστηκε προσωπικός ιατρός του γενικού προβλεπτή της Κρήτης Grimani το 1583 και τον συνόδευσε στον γύρο του νησιού. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε και τη βάση της Ιστορίας της Κρήτης του Belli, έργο το οποίο έχει σήμερα χαθεί αλλά διατηρείται με τη μορφή σύνοψης από τον Apostolo Zeno. Η επιστολή είναι από το χειρόγραφο MS R 122 sup. της Biblioteca Ambrosiana του Μιλάνου.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603789
modified: 2025-11-14T20:07:00.637461

Πήλινο ομοίωμα μυκηναϊκού φορείου.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/pilino-omoioma-mykinaikoy-foreioy
byte size: 863423
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/7._pilino_omoioma_mykinaikoy_foreioy.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Ένα πήλινο ομοίωμα μυκηναϊκού φορείου, πιθανώς της ΥΕ ΙΙΙ περιόδου, αγοράστηκε από τον J. Cook στο κατάστημα ενός εμπόρου αρχαιοτήτων της Αθήνας και δωρίσθηκε στη συλλογή της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής. Η χρήση φορητού καθίσματος στη μυκηναϊκή κυρίως Ελλάδα μαρτυρείται και από μια τοιχογραφία των Μυκηνών. Η συνήθεια προήλθε από τη μινωική Κρήτη. στα ανάκτορα της Κνωσού έχουν βρεθεί θραύσματα ενός πήλινου φορείου και λείψανα μιας τοιχογραφίας που ενδεχομένως παρίστανε πομπή με τον βασιλέα-αρχιερέα μέσα σε φορείο. Το μεταφορικό αυτό μέσο ήταν σε χρήση στην Αίγυπτο ήδη στο Αρχαίο Βασίλειο και αργότερα στη Μεσοποταμία. Στη Δύση η συνήθεια ήλθε από την Ανατολή. Αναφορές σε φορητά καθίσματα υπάρχουν σε Έλληνες συγγραφείς. Ωστόσο η χρήση τους δεν έφτασε ως τους ελληνικούς χρόνους.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603803
modified: 2025-11-14T20:07:00.637700

Η διαθήκη του Αντρέα Κορνάρου (1611).
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/i-diathiki-toy-antrea-kornaroy-1611
byte size: 18677176
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/13._i_diathiki_toy_antrea_kornaroy_1611.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η διαθήκη του βενετοκρητικού ευγενή Ανδρέα Κορνάρου του Ιακώβου, η οποία συντάχθηκε στο Χάνδακα το 1611 και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ώσμωσης του βενετικού με το ελληνορθόδοξο ντόπιο στοιχείο του νησιού. Στην εκτενή εισαγωγή, που προτάσσεται της διαθήκης, μελετάται η ιστορία του κρητικού κλάδου της βενετικής οικογένειας Corner και εξετάζεται η πιθανότητα ταύτισης του αδελφού του διαθέτη Βιτσέντζου Κορνάρου με τον ποιητή του Ερωτοκρίτου. Η έκδοση συνοδεύεται από διεξοδικό σχολιασμό.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603822
modified: 2025-11-14T20:07:00.638041

Βιβλιοκριτικές σημειώσεις για το Θεοτοκόπουλο ΙΙΙ
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/bibliokritikes-simeioseis-gia-theotokopoylo-iii
byte size: 1082092
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/19._bibliokritikes_simeioseis_gia_to_theotokopoylo_iii.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Παρουσιάζονται τρεις εκδόσεις με θέμα τη ζωή και το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που κυκλοφόρησαν με τον κοινό τίτλο El Greco το 1948 και το 1954. Πρόκειται για τα βιβλία των Antonina Vallentin (έκδ. Museum Press, Λονδίνο 1954 και στα γαλλικά έκδ. Albin Michel, Παρίσι 1954), Ignacio de Beryes (έκδ. Iberia S. A., Βαρκελώνη 1948 β΄ έκδοση) και Roger Hinks (έκδ. Faber and Faber, Λονδίνο 1954). Ελέγχονται η ακρίβεια και η πληρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών, οι προτεινόμενες χρονολογήσεις και η ποιότητα των φωτογραφιών.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603841
modified: 2025-11-14T20:07:00.638441

Συμβολή εις την ιστορίαν των Σφακίων (1645-1770).
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/symboli-eis-tin-istorian-ton-sfakion-1645-1770
byte size: 19767884
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/11._symboli_eis_tin_istorian_ton_sfakion_1645-1770.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Όπως συνάγεται από το πλήθος των εγγράφων του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου που αφορούν τα Σφακιά, η περιοχή υπήρξε αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας από πλευράς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πλούσια είναι και η σχετική ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία. Ωστόσο, στην πραγμάτευση της ιστορίας των Σφακίων επικρατούν ορισμένες πλάνες, που οφείλονται είτε στην άγνοια των τουρκικών ιστορικών πηγών, είτε στον τοπικισμό και σε κάποια ρομαντική προκατάληψη. Προκειμένου να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια και να προαχθεί η έρευνα, δημοσιεύονται 45 έγγραφα της περιόδου 1659-1770, που προέρχονται από το Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου. Αφορούν κυρίως το φορολογικό και διοικητικό σύστημα που ίσχυε στα Σφακιά, τη στάση των Σφακιανών απέναντι στους Οθωμανούς, καθώς και ποικίλες ακόμα πτυχές της τοπικής ιστορίας.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603816
modified: 2025-11-14T20:07:00.637928

Ποδότας-Αποδότης, διορθωτικά εις χωρίον του Ερωτοκρίτου.
type: Distribution
access URL: https://data.apdkritis.gov.gr/resource/podotas-apodotis-diorthotika-eis-horion-toy-erotokritoy
byte size: 2144508
download URL: https://data.apdkritis.gov.gr/sites/default/files/15._podotas-apodotis_diorthotika_eis_horion_toy_erotokritoy.pdf
media type: https://www.iana.org/assignments/media-types/application/pdf
description: Κατά την εξορία του ο Ερωτόκριτος έστειλε στον πατέρα του και στον φίλο του Πολύδωρο δύο γράμματα με τον υπηρέτη του Πιστέντη. Η εμπιστοσύνη που έδειχνε ο Ερωτόκριτος στο συγκεκριμένο υπηρέτη διαφαίνεται σε πολλά χωρία του κειμένου. υποδηλώνεται, επίσης, από το όνομα του ήρωα. Ωστόσο, στο στίχο Δ 800 ο ποιητής φαίνεται να χαρακτηρίζει τον Πιστέντη "πολλά κουρφό προδότη". Μολονότι η γραφή παραδίδεται και από το χειρόγραφο του Λονδίνου και από τις πρώτες εκδόσεις, μπορεί να θεωρηθεί εσφαλμένη εφόσον ανατρέπει το νόημα του κειμένου. Προτείνεται η διόρθωση του "προδότη" σε "ποδότη". Η λέξη έχει μεταξύ άλλων τη σημασία του απεσταλμένου, του μαντατοφόρου. Διερευνάται η ετυμολογική προέλευσή της, καθώς και η παρουσία της σε δημώδη λογοτεχνικά έργα και σε νεοελληνικές διαλέκτους.
format: PDF
issued: 2025-11-14T17:09:54.603828
modified: 2025-11-14T20:07:00.638211